Educational

آموزش و تحلیل اختیار؛ در روزهای حرکت به سمت کف قیمتی، اختیار معامله را جدی بگیریم

مروری تحلیلی-آموزشی بر جذابیت های قراردادهای اختیار معامله

در روزهای حرکت به سمت کف قیمتی، اختیار معامله را جدی بگیریم

اختیار خرید؛ حد زیان محدود و سود انتظاری نامحدود

3 ماه از راه اندازی قراردادهای اختیار معامله زعفران می گذرد اما تاکنون، بازار، اقبالی به این قراردادها نشان نداده است. این در حالی است که در برخی مواقع، موقعیت های مناسبی برای خرید یا فروش در این بازار به وجود می آید. مخصوصا آنکه بر خلاف بازار آتی در این بازار امکان اتخاذ موقعیت هایی هست که 1- نیاز به وجه تضمین ندارد 2- زیان کنترل شده و محدود دارد 3- سود انتظاری می تواند بسیار الا باشد 2- نقدینگی اولیه برای خرید کم است 5- در برخی موارد قدرت اهرمی بالاتری نسبت به بازار آتی وجود دارد. (این شرایط برای اخذ موقعیت خریدِ اختیار (اعم از خرید یا فروش) برقرار است و درباره موقعیت فروش، شرایط معکوس است).

اما درباره موقعیت خرید، به طور کلی اخذ موقعیت خریدِ اختیار خرید در صورتی توجیه مناسبی دارد که قیمت دارایی پایه (زعفران نگین گواهی سپرده) در کف و چشم انداز افزایشی باشد. همچنین خریدِ اختیار فروش در صورتی موجه است که قیمت ها در اوج و چشم اندازِ قیمت کاهشی باشد. در هر دو این حالات، حد زیان محدود و معین و حد سود نامعین و نامحدود است. لذا در شرایط فعلی که به نظر می رسد قیمت گواهی سپرده در حال حرکت به سمت کف قیمتی است، می توان اختیار معامله را جدی تر گرفت. در ادامه ضمن مروری آموزشی بر اختیار و انواع آن، درباره بازدهی فوق العاده اختیار معامله اردیبهشت ( که سررسید شده) بحث کرده و موقعیت های مختلف در اختیار معامله تیر و شهریور را مرور خواهیم کرد.  

اختیار چیست؟

برای آشنایی تفصیلی با اختیار معامله می توانید به بخش آموزشی دنیای زعفران بروید(اینجا). اما به طور خلاصه، منظور از اختیار معامله، قراردادی است که خریدار آن حق یا اختیار خرید یا فروش کالا (دارایی پایه) به قیمت مشخص در سررسید را دارد و فروشنده آن متعهد به فروش یا خرید دارایی در سررسید به قیمت مشخص است.

منظور از اختیار معامله، قراردادی است که خریدار آن حق یا اختیار خرید یا فروش کالا (دارایی پایه) به قیمت مشخص در سررسید را دارد و فروشنده آن متعهد به فروش یا خرید دارایی در سررسید به قیمت مشخص است.

به طور مجمل، برای آشنایی با اصلاحات و مفاهیم اختیار، جدول آموزشی اختیار در 14 گام را ببینید.

سود و زیان اختیار با یک مثال

در واقع خریدار با پرداخت مبلغی، برای خود حق معامله (خرید یا فروش) می خرد و فروشنده، تعهد به فروش را می فروشد. مثلا اگر شما بخواهید، امروز اختیار خرید زعفران با قیمت اعمالِ (K) 16 هزار تومان (به ازای هر گرم) در سررسید شهریور بخرید باید حدود 532 تومان به فروشنده آن بپردازید (این قیمت به صورت روزانه در جریان معاملات تعیین می شود). اگر قیمت دارایی پایه تا سررسید رشد کند و از 16 هزار تومان فراتر رود شما سود خواهید کرد. هرچه قیمت بیشتر شود سود نیز بیشتر خواهد بود. مثلا اگر به 16 هزار و 532 تومان برسد، شما سر به سر می شوید. اما اگر 532 تومانِ دیگر رشد کند (به 17 هزار و 64 تومان برسد) شما 100 درصد سود خواهید کرد. اما اگر قیمت به 16 هزار تومان نرسد، شما زیان می کنید و این زیان نهایتا همان 532 تومانی است که صرف خریدِ اختیار کرده اید و هرگز بیشتر از این نخواهد بود.

سود و زیان اختیار در حالت کلی

جدول زیر وضعیت سود و زیان اختیار در حالت کلی را نشان می دهد. خریدِ اختیار (اعم از اختیار خرید یا فروش) نیاز به وجه تضمین ندارد، زیان محدود و معین دارد و سود انتظاری نامحدود است.

منظور از زیان محدود به لحاظ مقداری است نه درصدی

در مقابل، فروش اختیار نیاز به وجه تضمین دارد، سود ان محدود و زیان ممکن نامحدود است. البته منظور از نامحدود، نامحدودِ ریاضی به معنی بی نهایت نیست بلکه منظور آن است که با توجه به وضعیت بازار و قیمت دارایی پایه می تواند بسیار رشد کند.

تذکر: منظور از زیان محدود به لحاظ مقداری است، وگرنه از نظر درصدی، امکان از دست رفتنِ همه دارایی (100 درصد) وجود دارد اما مسئله این است که این میزان، از نظر مقداری محدود است. به بیا دیگر در صورت معامله در جهت بازار، نسبت ریسک به ریوارد محدود خواهد بود.

سود و زیان اختیار در قراردادهای اردیبهشت

چندی پیش اولین سری از قراردادهای اختیار معامله زعفران ( قراردادهای اردیبهشت که اسفند گذشته راه اندازی شده بود) سررسید شد. بررسی سود و زیان حالت های مختلفِ این قرارداد در دوره های مختلف، بسیار مفید خواهد بود.

مثلا نمودار زیر قیمت اختیار خریدِ زعفران با قیمت اعمال 13 را طی دوره فعال بودن این قرارداد نشان می دهد. در ابتدای دوره، قیمت زعفران کم بود و قیمت اختیار خرید هم بسیار کم بود؛ ابتدا 750 تومان بود و سپس به زیر 500 تومان افت کرد. اما در انتهای دوره و در اثر جهش قیمتی گواهی در نیمه اردیبهشت، قیمت اختیار هم جهش کرد و تا 3 هزار تومان رسید (300 درصد بازدهی نسبت به ابتدا). البته بعد کمی افت کرد و به محدوده 1500 تومان رسید. در هر حال کسانی که این اختیار را در قیمت های زیر 500 تومان خریدند سود بسیار خوبی کسب کردند. سایر قراردادهای خرید (با قیمت اعمال 11 و 12 )هم وضعیت مشابهی داشته اند؛ مثلا قرارداد خرید 11 از 2 هزار تومان تا هزار تومان افت کرد اما نهایتا تا 5 هزار تومان جهش کرد.

اما در مقابل، قرارداد اختیار فروش (با قیمت اعمال 13 و تحویل اردیبهشت) در قیمت های بالا (بیش از 1000 تومان) شروع به کار کرد و نهایتا به خاطر رشد قیمت بسیار کم ارزش شد و تا 200 تومان افت کرد و نهایتا به 10 تومان رسید. وضعیت دو قرارداد فروش دیگر (با قیمت اعمال 11 و 12) هم مشابه است.

تذکر مهم: حجم معاملات اختیار زیاد نیست به همین خاطر نقدشوندگی و ان کم است و قدرت فروش سریع در قیمت دلخواه نیز زیاد نیست.

برای دو سررسید جدید چه کنیم؟

اگر معتقد به رشد قیمت ها هستید؛

جدول زیر، کل قراردادهای اختیار معامله زعفران فعال در شرایط فعلی را نشان می دهد. چنانچه پیداست، به عنوان مثال، قیمت اختیار خرید قرارداد شهریور با قیمت اعمال 13 حدود 1678 تومان است. یعنی اگر فکر می کنید قیمت تا سررسید از 14 هزار 678 ( 13000+1678) بیشتر خواهد بود، خرید این اختیار به صرفه است. هرچه قیمت بیش از این مقدار شود شما سود بیشتری خواهید کرد.

اما اگر معتقد به رشد قیمت ها هستید، یک انتخاب دیگر هم دارید؛ اختیار فروش بفروشید. در این حالت باید وجه تضمین را در حساب خود تامین کرده و اقدام به اتخاذ موقعیت فروش کنید. قیمت اختیار فروش در قیمت اعمال 13 (برای شهریور) حدود 1344 تومان است. اگر قیمت ها در سررسید بیشتر از این مقدار باشد، برای خریدار به صرفه نخواهد بود که اختیار فروش خود در قیمت 13 (هزار تومان) را اعمال کند و لذا شما به اندازه قیمتِ فروش قرارداد سود می برید. (قیمت سر به سر در جدول فوق 11 هزار و 655 تومان است؛ در واقع خریدار این قرارداد(طرف مقابل شما) در حالتی سود می کند که قیمت از 11 هزار و 655 تومان کمتر شود. هر چه قیمت از این مقدار بیشتر شود شما سود میبرید اما سود شما هیچ وقت از قیمت فروش قرارداد تجاوز نمی کند.).

اگر معتقد به افت قیمت ها (تا سررسید) هستید؛

اما اگر برعکس فکر می کنید، یعنی معتقدید قیمت تا شهریورماه به 13 هزار تومان نخواهد رسید، می توانید این قرارداد (اختیار خرید) را بفروشید. در این حالت اعمال اختیار برای خریدار به صرفه نخواهد بود و لذا شما به اندازه قیمت فروش (1678 تومان به ازای هر گرم) سود خواهید کرد (قیمت سر به سر، یعنی 14678 نقطه ای است که سود شما و خریدار صفر میشود). همچنین می توانید یک قرارداد اختیار فروش را بخرید. یعنی برای خود این حق را بخرید که زعفران را در سررسید در قیمت 13 هزار تومان بفروشید و فروشنده موظف است به این قیمت از شما بخرد؛ ولو اینکه قیمت های بازار کمتر باشد. لذا در این حالت نیز به اندازه افت قیمت ها در بازار (نسبت به قیمتِ سر به سر یعنی 11 هزار و 655 تومان) سود خواهید کرد.

نکته مهم: در محاسبات فوق، برای سادگی، کارمزد معاملات لحاظ نشده است؛ این کارمزد هم اکنون حداقلی و به اندازه 0.0008 ارزش قرارداد است.

الان زمان خریدِ خرید (یا فروشِ فروش) است یا خریدِ فروش (یا فروشِ خرید)؟

لب کلام در مثال های بالا این است که اگر قیمت ها را افزایشی می دانید بخرید (با خرید اختیار خرید یا فروش اختیار فروش) و اگر کاهشی می دانید بفروشید (با خرید اختیار فروش یا فروشِ اختیار خرید). البته حتما علاوه بر قیمت اعمال به قیمت سر به سر هم توجه کنید. البته تفاوت این است که سود خرید نامحدود و سود فروش محدود است.

لب کلام در مثال های بالا این است که اگر قیمت ها را افزایشی می دانید بخرید (با خرید اختیار خرید یا فروش اختیار فروش) و اگر کاهشی می دانید بفروشید (با خرید اختیار فروش یا فروشِ اختیار خرید).

پاسخ خیلی پیچیده نیست؛ طبق برخی تحلیل ها قیمت ها در حال نزدیک شدن به کف است. لذا خرید به صرفه تر است. مثلا اگر اختیار خرید شهریور با قیمت اعمال 14 را بخرید (با قیمت 960 تومان) و قیمت در سررسید بیش از 14 هزار و 960 تومان باشد، سود مناسبی خواهید داشت. اگر قیمت به 15 هزار و 920 تومان برسد، سود شما حدود 100 درصد خواهد بود. البته اگر تحلیلتان غلط باشد و قیمت زیر 14 بماند شما هزینه انجام شده برای خرید را از دست خواهید داد.

یک توضیح درباره خاصیت اهرمی

توجه کنید که هرچه قیمت سر به سر (در جدول بالا) کمتر باشد خرید اختیار خرید به صرفه تر است اما هرچه قیمت اختیار (P) کمتر باشد قدرت اهرمی بالاتر است. لذا اگر با احتمال مناسبی، افزایش قابل توجه (بالاتر از 16) برای قیمت ها متصور هستید اختیار خریدِ 16 را بخرید و اگر افزایش محدودتر را محتمل تر می دانید از قرادهای با قیمتِ اعمال پایین تر استفاده کنید.

درباره قدرت اهرمی به این مثال توجه کنید. مثلا فرض کنید تا اواسط شهریورماه ( 15 روز قبل از سررسید) قیمت دارایی پایه (گواهی سپرده زعفران نگین) به 17 هزار تومان رسیده است. در این حالت هر 4 قراردادِ خرید (13-14-15-16) در سود خواهند بود. اما تفاوت در اینجاست که اگر همچنان قیمت ها افزایشی باشد، دارنده اختیار خرید 16 با هر 532 تومان افزایش قیمت 100 درصد بر سود خود خواهد افزود اما دارنده اختیار 13 به ازای هر 1678 تومان رشد، 100 درصد سود بیشتر کسب خواهد کرد. در مقابل احتمالِ آنکه قیمت به 16 نرسد و دارنده اختیار 16 (به اندازه قیمت خرید) ضرر کند بسیار بالاتر از آن است که قیمت به 13 نرسد و دارنده اختیار خرید آن ضرر کند.

تذکر: اختیار معامله، محدودیت نوسان قیمت ندارد. قیمت پایانی نیز گاهی میانگین موزون معاملات نیست.

تذکر: تمام دارندگان کد آتی، امکان معامله اختیار معامله را هم دارند. اگر کد اتی ندارید می توانید از طریق کارگزاری ها اقدام کنید.

Leave a Reply

Related Articles

Back to top button